Ποιος ευθύνεται που έχω κατάθλιψη;
Είναι λογικό να ψάχνουμε να βρούμε τα αίτια σε μία ψυχική νόσο που δυσκολεύει τόσο πολύ την καθημερινότητα, τις αποφάσεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές μας. Είναι λογικό να προσπαθούμε να βρούμε ποιος φταίει σε μία ψυχική ασθένεια που μας προκαλεί στεναχώρια και θλίψη, θυμό, ενοχές, αγανάκτηση και μόνιμη κόπωση.
Ποιος φταίει, λοιπόν;
- Φταίω εγώ που δεν παίρνω σωστές αποφάσεις για τη ζωή μου;
- Φταίω που δεν προσέχω τον εαυτό μου όσο θα έπρεπε;
- Φταίνε οι γονείς μου;
- Φταίνε οι παππούδες μου
- Φταίνε οι φίλοι μου;
- Φταίει το σχολείο μου;
- Φταίει το περιβάλλον μου;
Μην ψάχνεις μόνος σου! Ζήτα βοήθεια από τους πιστοποιημενους ψυχολόγους του myTherapist.
Όλα δείχνουν πως για να νοσήσει ένα άτομο από κάποια Καταθλιπτική Διαταραχή, χρειάζεται ένας συνδυασμός παραγόντων, οι οποίοι τον κάνουν περισσότερο ευάλωτο και αυξάνουν τις πιθανότητες να βιώσει τη συγκεκριμένη ψυχική ασθένεια.
Αρχικά, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι γενετικοί παράγοντες. Σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανιστεί κάποια καταθλιπτική διαταραχή σε διδύμους και συγγενείς πρώτους βαθμού, δηλαδή σε γονείς, αδέλφια και παιδιά. Φαίνεται πως υπάρχουν γονίδια που εμπλέκονται με την κατάθλιψη και επηρεάζουν τη σύνθεση και τη μεταβίβαση της σεροτονίνης στον εγκέφαλο. Το παραπάνω σημαίνει πως κληρονομείται μία ευαισθησία για τη συγκεκριμένη ψυχική νόσο, η οποία θα εκδηλωθεί στο άτομο αν υπάρξουν και άλλοι ενισχυτικοί παράγοντες.
Φυσικά, δεν μπορούμε να μην υπολογίζουμε την προσωπικότητα και την ιδιοσυγκρασία του κάθε ανθρώπου που επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την ψυχολογία του. Φαίνεται πως τα άτομα τα οποία από την φύση τους έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, που βιώνουν υπερβολικό άγχος, που χαρακτηρίζονται από τις αρνητικές τους σκέψεις και συνηθίζουν να ερμηνεύουν όλα όσα συμβαίνουν στη ζωή τους κακοπροαίρετα, ενισχύουν τις πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη. Με την σειρά τους, οι βιολογικοί παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνιση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης λόγω των χαμηλών επιπέδων ορισμένων χημικών ουσιών του εγκεφάλου, που είναι απαραίτητες για τη διάθεσή μας.
Σίγουρα, δεν μπορούμε να μείνουμε ανεπηρέαστοι και από τους κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, από όσα συμβαίνουν στην καθημερινότητά μας, από το περιβάλλον και τον περίγυρό μας. Είναι πολύ λογικό, αν καλείσαι να διαχειριστείς δύσκολες καταστάσεις, έντονα οικονομικά προβλήματα, άγχος, κάποιον χωρισμό ή τον θάνατο ενός αγαπημένου σου ανθρώπου, να έχεις και περισσότερες πιθανότητες να νοσήσεις από κατάθλιψη συγκριτικά με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Το ίδιο ισχύει και για όσους είναι απομονωμένοι ή ανήκουν σε μειονοτικές ομάδες, για όσους δεν έχουν καμία υποστήριξη και είναι μόνοι. Τα στερεότυπα, οι διακρίσεις και οι πιέσεις που πολλές φορές ασκούνται από την κοινωνία, είναι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά και να ενισχύσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης.
Σε κάθε περίπτωση, για να νοσήσει κανείς από Καταθλιπτική Διαταραχή χρειάζεται:
- Να βιώσει κάποιες έντονες στρεσογόνες και αρνητικά φορτισμένες κοινωνικές και ψυχολογικές συνθήκες.
- Να ενεργοποιηθούν ορισμένες διεργασίες στον εγκέφαλό του.
- Να υπάρχουν εκείνοι οι γενετικοί παράγοντες που είναι ικανοί να τον κάνουν περισσότερο ευαίσθητο και ευάλωτο στα παραπάνω γεγονότα.
Ποιες είναι οι Καταθλιπτικές Διαταραχές;
Κάτι το οποίο δεν γνωρίζει πολύς κόσμος είναι πως η Καταθλιπτική Διαταραχή δεν είναι μόνο μία. Αντίθετα, υπάρχουν πολλές μορφές και ξεχωρίζουν ανάλογα με το είδος, την ποιότητα, τη συχνότητα, την ένταση, το φύλο, την ηλικία και τα συμπτώματα που βιώνει το άτομο.
Αν νιώθεις πως βιώνεις κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα απευθύνσου σήμερα σε κάποιον από τους πιστοποιημένους ψυχολόγους του myTherapist.
Από τις πιο συχνές είναι η Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, που έχει διάρκεια τουλάχιστον 2 εβδομάδων, μία έντονα πεσμένη διάθεση ή και απώλεια ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης για τις περισσότερες ώρες της ημέρας. Χαρακτηρίζεται από θλίψη και απελπισία, κόπωση, μειωμένη συγκέντρωση και προσοχή, απώλεια ή αύξηση βάρους, αϋπνία ή υπερβολική επιθυμία για ύπνο, σκέψεις θανάτου και άλλα. Έρευνες δείχνουν πως κατά μέσο όρο το πρώτο καταθλιπτικό επεισόδιο εμφανίζεται στην ηλικία των 25 έως 29 ετών, ενώ είναι ελαφρώς συχνότερη στις γυναίκες.
Επίσης γνωστή είναι η Εμμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή, γνωστή και ως Δυσθυμία. Για να έχεις την παραπάνω ψυχική νόσο χρειάζεται τα συμπτώματά σου να έχουν διάρκεια τουλάχιστον 2 ετών, με σχετικά πιο ήπια συμπτώματα από την Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή που όμως έχουν μεγαλύτερη παραμονή στον χρόνο. Έντονη είναι η κόπωση και η εξάντληση, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και οι αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό, τους γύρω και το μέλλον. Γενικότερα υπάρχει μειωμένη συγκέντρωση, δυσκολία στη λήψη ακόμη και απλών αποφάσεων και απελπισία.
Η Περιγεννητική ή Επιλόχειος Κατάθλιψη, είναι ιδιαίτερα συχνή και αφορά αποκλειστικά τις γυναίκες. Όπως μπορούμε να καταλάβουμε από την ονομασία της, αναφέρεται στην κατάθλιψη που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή και μετά τον τοκετό. Τα συμπτώματα της συγκεκριμένης διαταραχής περιλαμβάνουν μία έντονη θλίψη, κόπωση και εξουθένωση, αδιαφορία, άγχος και ενοχές, αλλαγές στην επιθυμία για ύπνο και φαγητό. Γενικότερα υπάρχει ένα έντονο άγχος σε οτιδήποτε αφορά το μωρό ή αντίθετα μία παντελή έλλειψη ενδιαφέροντος και μία αίσθηση «κακής μητέρας», η οποία αυξάνει τις τύψεις και τη ντροπή που βιώνει η νέα μαμά, κάνοντας έτσι τη διαταραχή ακόμα πιο επώδυνη για την ίδια και κατ’ επέκταση για το βρέφος.
Αν βιώνεις κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα, αν έχεις αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό ή το παιδί σου, αν αντιμετωπίζεις προβλήματα με την καθημερινή φροντίδα του μωρού σου λόγω έντονης εξουθένωσης, επικοινώνησε άμεσα με έναν από τους εξειδικευμένους ψυχολόγους του myTherapist
Υπάρχουν και άλλες Καταθλιπτικές Διαταραχές, που μπορεί να μην είναι τόσο γνωστές ή συνηθισμένες, δεν παύουν όμως να απασχολούν μία μερίδα του πληθυσμού. Σε κάθε περίπτωση για να διαγνωστεί κάποιος με κατάθλιψη χρειάζεται να πληρούνται ορισμένα βασικά κριτήρια – συμπτώματα σύμφωνα με το APA (American Psychiatric Association), ενώ τη διάγνωση την παίρνουμε μόνο με τη βοήθεια ψυχιάτρου.
Βιβλιογραφία
- American Psychiatric Association. (2016). Depressive Disorders. In Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.)
- Howard, L. M., & Khalifeh, H. (2020). Perinatal mental health: a review of progress and challenges. World Psychiatry, 19(3), 313–327. doi:10.1002/wps.20769
- Hyde, J. S., & Mezulis, A. H. (2020). Gender Differences in Depression. Harvard Review of Psychiatry, 28(1), 4–13. doi:10.1097/hrp.0000000000000230
- Khalsa, S.-R., McCarthy, K. S., Sharpless, B. A., Barrett, M. S., & Barber, J. P. (2011). Beliefs about the causes of depression and treatment preferences. Journal of Clinical Psychology, 67(6), 539–549. doi:10.1002/jclp.20785
- Neitzke, A. B. (2015). An Illness of Power: Gender and the Social Causes of Depression. Culture, Medicine, and Psychiatry, 40(1), 59–73. doi:10.1007/s11013-015-9466-3
- Nobis, A., Zalewski, D., & Waszkiewicz, N. (2020). Peripheral Markers of Depression. Journal of Clinical Medicine, 9(12), 3793. doi:10.3390/jcm9123793
